Skałki wspinaczkowe w Polsce: gdzie są i jak zacząć

Czym są skałki wspinaczkowe

Skałki to niewysokie skały wspinaczkowe, zwykle od kilku do kilkudziesięciu metrów, z krótkimi drogami. Na nich zaczyna większość polskich wspinaczy i tu spędza najwięcej dni w sezonie. W aplikacji Skałki połowa skałek ma od 12 do 18 metrów wysokości, więc prawie każda droga to jeden wyciąg.

Od Tatr skałki różnią się skalą i logistyką: do skały dochodzisz zwykle w kilka albo kilkanaście minut od parkingu, a drogi są krótkie i zwykle mają stałe punkty asekuracyjne. Od ścianki różnią się wszystkim, co daje prawdziwa skała. Chwyty trzeba znaleźć samemu, pogoda decyduje o dniu, a drogi mają nazwy, autorów i swoje historie.

skałki w aplikacji

1232

drogi wspinaczkowe

16 262

mediana wysokości skałki

14 m

dróg z wyceną do V+

35%

Rejony wspinaczkowe w Polsce: gdzie są skałki

Zastanawiasz się, gdzie się wspinać w Polsce? Największe skupisko skałek to Jura Krakowsko-Częstochowska, wapienny pas wzgórz ciągnący się od Krakowa po Częstochowę. Dzieli się ją na Jurę Północną, Środkową i Południową, a w aplikacji to 957 skałek i 12 991 dróg. Drugie skupisko to Sudety, czyli 275 skałek i 3271 dróg: granitowe Rudawy Janowickie i Sokoliki, piaskowcowe Góry Stołowe, skały Ziemi Kłodzkiej i Gór Kaczawskich. Tak wyglądają rejony wspinaczkowe w Polsce na jednej mapie:

Wapień, granit, piaskowiec: z czego są polskie skałki

Wapień: wspinaczka na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

Z wapienia jest cała Jura i pojedyncze skałki w Sudetach, razem 962 skałki w aplikacji. Na jasnych basztach, ambonach i płytach chwytasz się dziurek, krawądek i oblaków. Na popularnych klasykach skała bywa wyślizgana, więc stopnie wymagają uwagi. Prawie 4 na 5 jurajskich dróg z opisaną asekuracją to drogi sportowe.

Granit: wspinaczka w Sokolikach i Rudawach Janowickich

Granitowe są Sokoliki i Rudawy Janowickie, razem 161 skałek. Granit jest szorstki i trzyma buty, pełno w nim rys, kominów i płyt. Tu częściej wspina się na własnej asekuracji: w Sokolikach i Rudawach większość dróg to drogi tradowe.

Piaskowiec: wspinaczka w Górach Stołowych

Piaskowiec spotkasz w Górach Stołowych, m.in. na Szczytniku i Toczku. Jest miękki i ma fantazyjne kształty, ale po deszczu wymaga cierpliwości: mokry piaskowiec łatwo uszkodzić, więc wspinamy się na nim, dopiero gdy całkiem wyschnie. Część Gór Stołowych to park narodowy, więc przed wyjazdem sprawdź, gdzie wolno się wspinać.

Drogi i wyceny: jak czytać skalę Kurtyki

Drogi w polskich skałkach wycenia się w skali Kurtyki, nazywanej też krakowską. Łatwiejsze stopnie zapisuje się cyframi rzymskimi od I do VI, trudniejsze jako VI.1, VI.2 i dalej, a plus (w łatwiejszych stopniach także minus) przesuwa drogę w ramach stopnia. Mediana wycen to VI+, a najtrudniejsza droga w aplikacji ma VI.8+. Jeśli znasz skalę francuską ze ścianki, VI.1 to mniej więcej 6b, a VI.4 około 7b.

Ponad jedna trzecia wycen to stopnie do V+, więc na start jest z czego wybierać. Poza wyceną liczy się asekuracja. Droga sportowa ma stałe punkty, w Polsce najczęściej ringi wklejone w skałę, i stanowisko na końcu. Na drodze tradowej asekurację zakładasz sam, z kości i friendów w rysach i szczelinach, a tego trzeba się osobno nauczyć. Wśród dróg z opisaną asekuracją 72% to drogi sportowe.

Kiedy jechać w skałki

Sezon trwa mniej więcej od kwietnia do października, a najprzyjemniej jest wiosną i jesienią. Latem wspinamy się rano albo na ścianach północnych i w lesie, zimą w suche, słoneczne dni na ścianach południowych. Najwięcej skałek ma ściany zachodnie i północno-zachodnie, które do południa stoją w cieniu.

Po deszczu wszystko zależy od skały, wystawy i wiatru. Skała w lesie potrafi schnąć dzień dłużej niż ta na słońcu, a piaskowiec potrzebuje więcej czasu niż wapień i granit. W aplikacji Skałki każda skałka ma prognozę stanu skały: sucha, dosycha, mokra albo pada, na dziś i na kolejne dni.

Jak zacząć wspinaczkę skałkową

Na start najlepszy jest kurs wspinaczki skałkowej z instruktorem. Poznasz na nim węzły i nauczysz się asekurować, budować stanowisko i zjeżdżać. Tego nie nauczy Cię film ani aplikacja.

• Sprzęt na początek: buty wspinaczkowe, uprząż, kask i przyrząd asekuracyjny z karabinkiem zakręcanym, a dla zespołu lina i ekspresy.
• Kask zakładaj także w skałkach, bo z góry potrafi spaść kamień albo upuszczony ekspres.
• Pierwsza skałka: dużo dróg do V+, krótkie dojście i dobry parking. Filtr wyceny w aplikacji pokaże takie skałki na mapie.
• Wędka, czyli wspinanie z liną przełożoną przez stanowisko na górze, jest dobra na pierwsze ruchy w skale. Linę zakłada ktoś doświadczony, a prowadzenia dróg uczysz się później, najlepiej pod okiem instruktora.
• Przed startem sprawdźcie się nawzajem: węzeł, uprząż, przyrząd i karabinek.

Dobre obyczaje pod skałą

Skałki dzielimy z mieszkańcami, przyrodą i innymi zespołami. Dzięki kilku prostym zasadom dalej jesteśmy tam mile widziani.

• Parkuj tam, gdzie wolno, nie na polu, nie w bramie i nie przy samej skale.
• Wiosną ptaki zakładają w skałach gniazda i część dróg bywa wtedy czasowo zamknięta. Taki zakaz to nie formalność.
• Część skałek leży w rezerwatach albo na terenie prywatnym, a na niektórych obowiązuje zakaz wspinania. Skałki z zakazem są w aplikacji wyraźnie oznaczone.
• Zabieraj śmieci, także te drobne. Nie wycinaj roślin, nie podkuwaj i nie doklejaj chwytów.
• Pod popularną skałą często wspina się kilka zespołów naraz. Przywitaj się, zapytaj, kto w którą drogę idzie, i daj znać, ile Ci jeszcze zostało, a plecak i linę odłóż tak, żeby nikomu nie zastawiały drogi. Odrobina uprzejmości i rozmowy sprawia, że wszystkim wspina się przyjemniej.

Przewodnik wspinaczkowy w telefonie

Topo w jednym miejscu, mapa w drugim, pogoda w trzecim? Aplikacja Skałki zbiera je w jednym przewodniku wspinaczkowym w telefonie. Ponad 3000 dróg ma linie narysowane na zdjęciach skał, na mapie znajdziesz 1232 skałki z parkingami i dojściem, a każda skałka ma prognozę stanu skały. Przed wyjazdem pobierzesz skałkę albo całą listę, a przejście zapiszesz od razu pod skałą, także bez zasięgu. Topo regularnie uzupełniamy.

Pytania